Zwykle stopę procentową wyznacza się na podstawie notowań obligacji skarbowych.
Ustalenie krzywej rentowności polega na znalezieniu takich wartości stóp procentowych,
które uzgadniają rynkowe notowania obligacji z ich wartościami wykupu i terminami kuponów.
Tej krzywej używa się do dyskontowania przyszłych płatności przy wycenie rezerw aktuarialnych.
Metoda Prognozowanych Uprawnień Jednostkowych – ang. Projected Unit Credit Method.
Jest to kalkulacja aktuarialna, która rozkłada koszt oczekiwanych świadczeń pracowniczych
możliwie jednostajnie na cały czas zatrudnienia pracownika. Jest to obowiązkowa metoda przy
wyliczaniu rezerw na świadczenia pracownicze w Polsce.
Tutaj znajduje się przykład
użycia tej metody.
Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 19 – ang. IAS 19.
To dokument organizacji International Financial Reporting Standard Foundation z siedzibą w Londynie
opisujący sposób tworzenia rezerw na świadcznia pracownicze, wprowadzony w życie w roku 1998 i
ostatnio korygowany w roku 2019.
MSR 19 nie mówi, jakie świadczenia pracownicze są należne, bo to zależy od ustaleń krajowych,
korporacyjnych, zbiorowych lub indywidulanych. MSR 19 jedynie określa sposób uwzględniania
tych świadczeń pracowniczych w bilansie spółki.
Określa on, jak tworzyć i prezentować rezerwy oraz zyski i straty aktuarialne.
MSR 19 obowiązuje w Polsce na mocy Ustawy o rachunkowości.
Nagroda jubileuszowa – wypłacana jest pracownikom w okrągłe rocznice rozpoczęcia
pracy w pewnych zawodach. W większości branż nie jest to świadczenie obowiązkowe.
Wiele korporacji stosuje natomiast tę nagrodę jako sposób na docenienie i utrzymanie pracowników.
Przykładowo nagrody jubileuszowe dla nauczycieli wypłacane są w wysokości 75%, 100%, 150%, 200%, 250%
miesięcznego wynagrodzenia odpowiednio za 20, 25, 30, 35, 45 lat pracy.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych – utworzenie ZFŚS jest obowiązkowe
dla jednostek od 50 pracowników w zwyż, z pewnymi wyjątkami.
ZFŚS moze też występować w jednostkach mniejszych.
Odpis to kwota, którą należy zasilać ten fundusz w ciągu trwania roku.
Odpis wyznaczamy na podstawie listy płac pierwszego dnia roku. Wysokość odpisu
zależy od wieku pracownika, stażu, warunków pracy itd. Wartość odpisu
jest aktualizowana corocznie.
Na przykład w roku 2022 podstawowy odpis na pracownika wynosi 1662,97 zł.
Odprawa emerytalna – przynajmniej jedno dodatkowe miesięczne wynagrodzenie należne w
momencie przejścia pracownika na emeryturę. Ustalona przez Kodeks pracy, art. 92-1.
Z regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego pracy itp. mogą wynikać podwyższone kwoty odprawy emerytalnej.
Więcej na temat odpraw emerytalnych znajdzą Państwo tutaj.
Odprawa pośmiertna – wypłacana rodzinie w wypadku śmierci
pracownika. W uproszczeniu wynosi ona jedno miesięczne wynagrodzenie w przypadku
stażu zatrudnienia do 10 lat, trzy wynagrodzenia dla stażu do 15 lat lub sześciu
wynagrodzeń dla stażu dłuższego. Ustalona przez Kodeks pracy, art. 93.
Z regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego itp. mogą wynikać podwyższone wartości odprawy pośmiertnej.
Odprawa rentowa – jedno dodatkowe miesięczne wynagrodzenie należne w momencie
przejścia na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ustalona przez Kodeks
pracy, art. 92-1.
Z regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego itp. mogą wynikać dodatkowe płatności.
Raport aktuariusza z wyceny zobowiązań na świadczenia pracownicze – oficjalny
dokument zawierający wyliczenie rezerwy na świadczenia pracownicze. Powinien być wykonany
zgodnie z Krajowym Standardem Aktuarialnym nr 1 wydanym przez Polskie Stowarzyszenie Aktuaruiszy.
Raport zawiera podział rezerwy na poszczególne świadczenia, uzgodnienie rezerwy z poprzednim
okresem rozliczeniowym, a w częsci opisowej dokumentację świadczeń, założeń i obliczeń
umożliwiającą zweryfikowanie i powtórzenie obliczeń przez dowolnego kompetentnego aktuariusza.
Rezerwa na świadczenia pracownicze – czyli formalnie „wartość bieżąca zobowiązania" to kwota,
którą należy umieścić w bilansie przedsiębiorstwa po stronie zobowiązań. Reprezentuje ona
wartość nabytych praw do przyszłych świadczeń pracowniczych. Wyliczamy (lub „wyceniamy")
ją metodą aktuarialną, jaką jest
Metoda Prognozowanych Uprawnień Jednostkowych.
Tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn – corocznie publikowane przez
Główny Urząd Statystyczny dane o śmiertelności Polaków z podziałem na wiek i płeć. Oprócz
tytułowego dalszego trwania życia można z nich wyliczyć inne prowdopodobieństwa
aktuarialne potrzebne przy wycenie świadczeń pracowniczych, ubezpieczeń na życie itp. Na przykład
z tablic tych wyznaczamy prawdopodobieństwo dożycia do emerytury, które ma wpływ na wysokość
rezerwy na odprawę emerytalną.
Ustawa o rachunkowości – ustawa z roku 1994, wielokrotnie nowelizowana, będąca
implementacją kilku dyrektyw UE. Obowiązuje ona polskie podmioty takie jak
spółki handlowe, cywilne, inne osoby prawne, osoby fizyczne i ich spółki prowadzące działalność gospodarczą
o znaczących obrotach, jednostki bankowe, giełdowe, ubezpieczeniowe i inne finansowe, jednotki
samorządu terytorialnego, a także zakłady budżetowe.
To z tej ustawy wynika obowiązek ujmowania w bilansie zobowiązań na przyszłe świadczenia pracownicze,
choć niektóre jednostki są z tego akurat obowiązku zwolnione.
Czytaj więcej na temat rezerw na świadczenia pracownicze:
